تعریف مهارت های زندگی :
توانایی هایی هستند که به ما کمک می کنند در موقعیت های گوناگون، عاقلانه و
درست رفتار کنیم؛ به طوری که با خود و دیگران سازگارانه ارتباط برقرار کرده
بدون استفاده از خشونت بتوانیم مسایل پیش آمده را حل نماییم و ضمن به دست
آوردن موفقیت در زندگی، احساس شادمانی داشته باشیم.
اهداف مهارت های زندگی :
- تقویت اعتماد به نفس
- تقویت روحیه مشارکت و همکاری
- رشد و تقویت عواطف انسانی
- ایجاد روحیه پایداری در برار تبلیغات زیان بار
- کمک به شناسایی و بیان احساسات
- تامین تندرستی جسمی و سلامتی روانی
- تقویت مهارت های ارتباطی
- ساختن یک شهروند متعادل و مورد پذیرش اجتماع

- تقویت روحیه همزیستی مسالمت آمیز
- بالا بردن سازگاری فرد با خودش، دیگران و میحط زندگی اش
انواع مهارت های زندگی :
مهارت خود آگاهی : توانایی شناخت دقیق و درست از خود؛ به بیان دیگر
شناخت نگرش ها، باورها، اندیشه ها، توانایی ها، هیجان ها، مهارت ها و
کاستی های خود) تصویر واقع بینانه از خود( به منظور شناخت بیشتر و بهتر
حقوق فردی، اجتماعی و مسیولیت های خود.
ویژگی افراد خود آگاه:
- برای خود ارزش فراوانی قایل هستند.
- احساس خوشنودی و رضایت خاطر زیادی دارند.
- به جای کوچک کردن یا سرزنش دیگران با آهنا با احترام برخورد می کنند.
- روحیه همکاری و مشارکت بالایی دارند.

تمرین های کسب خود آگاهی:
- بدانیم انسانیت ما در اعماق وجود ما نهفته است.آن را کشف کرده و در
رفتارمان به کار گیریم.
- فرصتی فراهم کرده، سری به خودمان بزنیم و از خود بپرسیم: من کیستم؟
- انسان ها همان گونه که می اندیشند زندگی می کنند پس مثبت بیندیشیم.
- عیب های رفتاری، احساسی و عاطفی خود را شناسایی و در جهت برطرف
کردن آنها اقدام نماییم.
- از وابستگی ها و هر چیزی که ما را غمگین می کند رها شویم.
مهارت همدلی
مسایل دیگران را حتی زمانی که در شرایط آنها نیستیم درک کرده و برای
احساسات آنها ارزش قایل شویم.این باعث می شود تا به دیگران توجه کنیم و
مورد توجه دیگران قرار بگیریم.

اثرات همدلی:
- احساس خوشایند و مثبت به وجود می آورد.
- از بسیاری بدفهمی ها جلوگیری می کند.
- احساس آرامش و نیروی درک فرد را افزایش می دهدو
- موجب افزایش اعتماد به نفس می گردد.
- امنیت روانی و آسایش خاطر را تقویت می کند.
- موجب گرفتن تصمیم های درست تر می شود.
راهکارهای تقویت همدلی:
- در ارتباط با دیگران پیش از هر کاری لحظه ای خود را به جای آنها قرار
دهیم.
- متوجه باشیم همدلی از سوی دوستان دارای حد و اندازی است و زیاده روی
نکنیم.
- از افرادی که موجب دلسردی ما شده و ما را جدی نمی گیرند دوری کنیم.
- برای تقویت حس همدلی اعضای خانواده، روابط صمیمانه برقرار و به ارتباطعاطفی بیشتر توجه نماییم.
- مشکلات دیگران را کوچک و بی ارزش یا بیش از حد بزرگ جلوه ندهیم.
مهارت روابط بین فردی:
فرایندی که به وسیله ی آن احساسات خود را از راه پیام کلامی یا غیر کلامی با
دیگران در ارتباط می گذاریم.این توانایی موجب تقویت رابطه ی گرم و صمیمی
ما با دیگران و اعضای خانواده می شود و از این راه هرچه زودتر به دوستی
های نامناسب و ناسالم خود پایان می دهیم، پیش از آنکه مورد آسیب جدی قرار
بگیریم.
عوامل تاثیر گذار در روابط بین فردی:
- پرسیدن سوا های مناسب در زمان مناسب و برانگیختن تفکر افراد.
- احترام گذاشتن و گرامی داشتن دیگران.
- بیان افکار، احساسات و حقوق خویش به گونه ای که در دیگران ایجاد مقاومت
و ناراحتی نکند.

- )نه( گفتن در مقابل درخواست های نابجای دیگران.
کارکرد های روابط بین فردی:
- موجب به دست آوردن جایگاه افراد نزد دیگران می شود.
- فرد به درستی و نادرستی عملکرد خود و دیگران بیشتر پی می برد.
- موجب افزایش توانایی فرد برای رو به رو شدن با مشکلات زندگی می شود.
- آرامش روحی بیشتر افراد را فراهم می آورد.
- فرصتی به وجود می آورد تا افراد چیزهای جدیدی یاد بگیرند.
پیشنهاد هایی برای تقویت روابط بین فردی:
- در برقراری ارتباط به سن، شرایط، موقعیت اجتماعی و شخصیت فرد توجه
کنیم.
- هنگام گفت و گو، سخنان یکدیگر را قطع نکیم.
- در ارتباط بین فردی علاوه بر کلام، از روش های گوش دادن، نگاه کردن و
اشاره به خوبی استفاده کنیم.

- هنگام گفت وگو از داوری درباره ی رفتار گوینده پرهیز نماییم.
- افرادی را که در برقراری ارتباط دچار کاستی هستند به کار های گروهی
تشویق نماییم.
مهارت ارتباط موثر:
رابطه ای است کلامی و غیر کلامی میان دو یا چند نفر که در طی آن می توانند
باور ها، خواسته ها و نیاز های خود را بیان نموده و به نوعی احساس رضایت
دست یابند.
اثر های برقراری ارتباط با دیگران:
- تقویت اعتماد به نفس
- درک متقابل
- احساس سودمندی و مفید بودن
- تامین بخشی از نیاز های اساسی انسان
- رضایت خاطر

راهکارهای مهم روان شناختی در ارتباط موثر:
- بدانیم که افراد در وضعیت های متفاوت رفتار های گوناگون دارند.
- نگرش و دنیای هر فرد متفاوت است.
- باور به اینکه هم من خوبم و هم شما خوبید.
- مقاومت دیگران را درک کنیم.
- خوب گوش بدهیم.
- بتوانیم احساسات خود را کنترل کنیم.
مهارت مقابله با استرس:
هر تغییری در زندگی فشار روحی به همراه دارد. فراگیری این مهارت به ما
کمک می کند تا این استرس ها را شناخته و آنها را مدیریت کنیم.
استرس: واکنش جسمانی در برابر یک محرک بیرونی است که می تواند موجب
سازگاری با تغییرات شود.

لایه های استرس:
- استرس کم: فشار روانی کم در سازگاری ما نقش موثری دارد و به
پیشرفت تبدیل می شود مثل استرس دانش آموز برای امتحان.
- استرس زیاد: فشار روانی شدید که موجب بروز خستگی و بیماری می
شود.
در چه افرادی استرس تاثیر بیشتری دارد:
- اعتماد به نفس کافی ندارند.
- نسبت به حوادث برداشت ذهنی منفی دارند.
- از حمایت های اقتصادی، اجتماعی برخوردار نیستند.
- از عقل خود استفاده نکرده و پیرو اخلاق مناسب نیستند.
راهکار های مقابله با استرس:
- جنبه ی مثبت رویداد ها را دیدن و به خوبی ها اندیشیدن.
- پذیرش مشکلات به همان صورت و دنبال راه حل بودن.
- داشتن هدف و برنامه ی بلند مدت.

- اولویت بندی کار ها و انجام مهمترین مهمترین آنها در ابتدا.
- شب ها زود و به موقع خوابیدن.
مهارت مدیریت بر هیجان:
اگر بتوانیم مدیریت مطلوبی بر هیجان های خود داشته باشیم، ادراک های ما
جان می گیرند.این مهارت انسان را توانا می سازد تا هیجان خود را تشخیص
داده و واکنش مناسبی نشان دهد و به سود خود استفاده کند.
اهمیت هوش هیجانی:
- در موقعیت های تحدید کننده رفتار مناسبی را از خود بروز دهیم.
- از شادی در زندگی خود و اطرافیانمان استفاده نماییم.
- درهمدلی برای کمک به دیگران پیش قدم باشیم.
پیشنهاد برای افزایش مدیریت هیجان ها:
- درباره ی هیجان های خود آگاهی دقیق تری پیدا کنیم.
- هیجان خود را مانند مهمان گرامی بداریم ولی به آن اجازه ندهیم هر کاری
دوست دارد انجام دهد.

- هیجان خود را بلافاصله ابراز نکنیم.
- در هیجان های مثبت و منفی یکدیگر سهیم شویم.
- تلاش کنیم رفتار نامطلوب و خطرناک را به تدریج ترک کنیم.
مهارت حل مساله:
این توانایی را به ما می دهد که با توجه به تجربه های عملی بتوانیم در حل مساله
یا مشکل قدم برداشته و به نتیجه ی دلخواه برسیم.
مراحل حل مساله:
- شناسایی یا طرح مساله
- جمع آوری اطلاعات
- تعریف دقیق مساله
- تولید راه حل های گوناگون

راهکارهایی برای تقویت حل مساله:
- ایجاد باور و نگرش مثبت
- توجه به شرایط زمان و مکان
- از به کار بردن جمله ی )مشکل خودت است بپرهیزیم(
- همیشه اولین راه حل بهترین راه حل نیست و نیاز به بررسی دقیق تری دارد.
- کمک کنیم تا خود و دیگران به کسب این مهارت بیشتر احساس نیاز کنیم.
انواع تصمیم گیری:
- ساده
-اظطراری
- احساسی
- آنی
- تقدیری
- منطقی و اساسی
- اجرا و ارزیابی

راهکارهایی برای تقویت حل مساله:
- ایجاد باور و نگرش مثبت
- توجه به شرایط زمان و مکان
- از به کار بردن جمله ی )مشکل خودت است بپرهیزیم(
- همیشه اولین راه حل بهترین راه حل نیست و نیاز به بررسی دقیق تری دارد.
- کمک کنیم تا خود و دیگران به کسب این مهارت بیشتر احساس نیاز کنیم.
انواع تصمیم گیری:
- ساده
-اظطراری
- احساسی
- آنی
- تقدیری
- منطقی و اساسی

مهارت تفکر نوآور:
مهارتی است که شخص به وسیله ی آن ار ترکیب حل مساله و تصمیم گیری از
اندیشه ی نو برخوردار شده و راه حل تازه پیدا می کند.
انواع تفکر:
- تفکر واگرا:اندیشه ها را آنچنان که هستند به راحتی نمی پذیرند بلکه نگاه
متفاوت تری دارند.
- تفکر همگرا: اندیشه های نو و تازه ی کمتری در آن راه پیدا می کند.
مراحل تفکر نوآور:
- آمادگی: افراد به امور گوناگون زندگی دقت بیشتری پیدا می کنند.
- مطالعه: فرد با مطالعه ی بیشتر رابطه ی میان پدیده ها را بهتر درک می کند.
- اشراق: شخص به پاسخ های ناگهانی دست پیدا می کند.
- اجرا: اندیشه هایی که به تایید رسیده اند به مرحله ی اجرا در می آورد.

راهکارهای پرورش تفکر نوآور در خود و دیگران:
- تجربه های خود را در موقعیت های گوناگون گسترش دهید.
-اگر پرسش های غیر معمولی مطرح شد تلاش کنیم پاسخ های تازه و نو را
کشف کنیم.
- تصورهای ذهنی خود و دیگران را تقویت کنیم.
- آنچه می بینیم و می خوانیم، مهمترین نکته های آن را یاداشت کنیم.
- نوآوری و تخیل را باور داشته باشیم.
مهارت تفکر نقادانه:
- پرسشگری: پرسیدن سوال های مناسب
- داده ها: جمع آوری داده ها درباره ی سوال مطرح شده
- ارزیابی: بررسی داده های جمع آوری شده
- نتیجه گیری: در نظر گرفتن بهترین مفهوم یا راه حل

ویژگی افراد دارای تفکر نقادانه:
- داشتن روحیه ی پرسشگری
- خود نقد پذیر بودن
- داوری و قضاوت به دور از تعصب
- توجه به جنبه های مثبت و منفی
- داشتن قدرت تجزیه و بررسی موضوع های گوناگون
- داشتن توانایی تشخیص درست از نادرست
راهکار پرورش تفکر نقادانه:
- پیش از پاسخگویی به مسایل بندیشیم، سپس عمل نماییم.
- به دیگران اجازه ی گفت و گو درباره ی موضوع های گوناگون را بدهیم.
- به هر پرسشی به راحتی پاسخ نگوییم.
- با برقراری امنیت و آرامش روانی به باورهای کودکان و نوجوانان آنها را به
شرکت در گفت و گو تشویق نماییم.

- با دقت و حوصله به دیدگاه های دیگران در خانه و مدرسه گوش فرا دهیم تا بتوانیم آنها
را برای نتیجه گیری درست تر راهنمایی کنیم.
- در برابر پرسشی که از ما می کنند پاسخ از پیش تعیین شده ای نداشته باشیم تا بهتر
موضوع را بررسی کنیم.

آيادر عالم خلقت زيبايي و زشتي وجود دارد يا اينكه خداوند متعال همه چيز را زيبا آفريده ولي ما آنها را زشت و زيبا تلقي مي كنيم . و اگر اين معنا درست نيست پس تفاوت هاي ظاهري بين انسانها و حتي حيوانات و گياهان چگونه تبيين ميشود؟

براي تشخیص زشتی و زیبایی این عالم دو نوع نگرش وجود دارد نگاه اول آن است که فارغ از مقایسه موجودات با یکدیگر، به هر موجودی مستقلاً نگاه کرده و خیر و شر و یا زشتی و زیبایی را براساس آن بسنجیم حال در این نگاه تمام موجودات به لحاظ اصل وجود خیر و زیبا می باشند. آن چنانکه خداوند در سوره سجده می فرماید" الَّذِي أَحْسَنَ كُلَّ شَيْ‏ءٍ خَلَقَهُ"(1) آن خدايى كه هر چيزى را به نيكوترين وجه خلق كرد"براین اساس تمام موجودات از آن جهت که مخلوق خدا بوده و هر کدام مستقلاً در نظر گرفته شود، داراى جهت حسن و زیبا هستند
اما نگاه دوم آن است موجودات این جهان با یکدیگر مقایسه شود حال با این نگاه، زیبایی و زشتی زمانی معنا پیدا می کند که موجودات را با یکدیگر مقایسه کرده و ظواهر و خصوصیات هر یک را با دیگری بسنجیم که بر این اساس، آنچه مطابق طبع و میل ما انسانها است زیبا و سائر موجودات زشت تلقی می شوند به عبارت دیگر روح انسان دارای یک نوع خواستاری هماهنگی میان خود و جهان خارجی می باشد اگر یک نمود خارجی دارای کیفیتی باشد که با روح انسان و اندوخته های آن هماهنگی داشته باشد، آن نمود خارجی زیبا جلوه خواهد کرد و اگر یک پدیده خارجی از هماهنگی با روح و محتویات آن دور باشد، به همان اندازه دوری زشت جلوه خواهد کرد.
لذا زشتی و زیبایی از امور اعتباری و تابع میل و نفس موجودات است و چه بسا همان موجودی که نزدیکی زیبا تلقی می شود نزد دیگری زشت تلقی شود و یا موجودی که انسانها آن را زشت می پندارند، نزد سائر موجودات زیبا بوده و یا احیاناً همان موجود، ما انسانها را زشت دانسته و خود را از زیباترین موجودات عالم بداند و یا مثلاً در حادثه ای طبیعی که فرد ضرر و زیانی دیده، آن را زشت پندارد و حال آنکه همین حادثه برای مجموع عالم خیر بوده و منشا آثار و برکات فراوانی است
براین اساس زشتی و زیبایی نیز مانند همه امور اعتباری دیگر، از اوصاف و عناوینی است که بر موضوعات و افعال عارض شده و ظرف ثبوت آنها، اعتبار و نیاز اجتماعی است و به همین منظور میزان قضاوت برای زیبایی و یا زشتی در موجودات مختلف، متفاوت است(2) که البته با توجه به نظام علی و معلولی موجود در عالم، هر معلول دارای علتی خاص بوده که بر اساس آن تفاوتهای موجود شکل می گیرد مثلاً یکی از عوامل موثر در شکل ظاهری افراد وراثت است. لذا طبیعی است که مثلاً از انسان سیاه پوست فرزندی سیاه متولد شده و . و چنین تفاوتهایی در نظام عالم برای شناسایی افراد و .اامی است. آنچنانکه خداوند در سوره حجرات می فرماید"يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَ أُنْثى‏ وَ جَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا"اى مردم! ما شما را از يك مرد و زن آفريديم و شما را تيره‏ها و قبيله‏ها قرار داديم تا يكديگر را بشناسيد"